Rehberler

Reçete maliyeti nasıl hesaplanır?

Reçete maliyeti, bir porsiyonu hazırlamak için kullanılan bütün malzemelerin toplam maliyetidir. Her malzemenin kullanılan miktarı birim fiyatıyla çarpılır, fire payı eklenir ve sonuçlar toplanır. Bu rakam satış fiyatına bölündüğünde ürünün maliyet oranı bulunur.

Hesap için gereken bilgiler

  • Reçete kartı: porsiyona giren her malzeme ve net miktarı
  • Her malzemenin güncel alış fiyatı (KDV hariç)
  • Fire ve verim oranları: ayıklama, temizleme ve pişirme kayıpları
  • Yarı mamullerin maliyeti: sos, hamur, pilav gibi mutfakta önceden hazırlanan ürünler
  • Ürünün KDV hariç satış fiyatı

Hesaplama adımları

1. Reçete kartını porsiyon bazında yazın

Tabağa giren her malzemeyi gram, mililitre ya da adet olarak yazın. Garnitür, sos, ekmek ve paket serviste kullanılan ambalaj da reçeteye dahildir.

2. Birim maliyeti alış faturasından alın

Malzemenin maliyeti, satın alındığı birimden reçetede kullanılan birime çevrilir. Kilogram fiyatı 600 TL olan bir malzemenin gram maliyeti 0,60 TL'dir. Fiyat olarak son fatura ya da dönem ortalaması kullanılabilir; önemli olan bütün reçetelerde aynı yöntemin uygulanmasıdır.

3. Fire ve verimi hesaba katın

Reçetede yazan miktar net miktardır; satın alınan miktar ise brüttür. Verim oranı %80 olan bir malzemeden 40 gram net elde etmek için 50 gram satın alınır:

Brüt miktar = Net miktar ÷ Verim oranı

Maliyet brüt miktar üzerinden hesaplanır.

4. Yarı mamulleri ayrı reçete olarak hesaplayın

Sos ya da pilav gibi önceden hazırlanan ürünlerin kendi reçetesi ve kilogram maliyeti olur. Ana reçetede bu ürün, hesaplanan kilogram maliyetiyle tek bir malzeme gibi yer alır.

5. Porsiyon maliyetini toplayın

Her satır için brüt miktar birim fiyatla çarpılır ve satırlar toplanır.

6. Maliyet oranını bulun

Maliyet oranı = Porsiyon maliyeti ÷ KDV hariç satış fiyatı

Örnek hesap

Aşağıdaki rakamlar hesabı göstermek için seçilmiş örnek değerlerdir.

MalzemeNet miktarVerimBrüt miktarBirim fiyatMaliyet
Dana kıyma150 g%100150 g600 TL/kg90,00 TL
Domates80 g%9088,9 g40 TL/kg3,56 TL
Sivri biber40 g%8050 g60 TL/kg3,00 TL
Pilav (yarı mamul)120 g%100120 g50 TL/kg6,00 TL
Ekmek1 adet%1001 adet5 TL/adet5,00 TL
Porsiyon maliyeti107,56 TL

Ürünün menü fiyatı KDV dahil 440 TL, KDV oranı örnekte %10 ise KDV hariç fiyat 400 TL'dir. Maliyet oranı 107,56 ÷ 400 = %26,9 olur.

Sık yapılan hatalar

  • Net ve brüt miktarın karıştırılması. Fire hesaba katılmadığında maliyet olduğundan düşük görünür.
  • Fiyatların güncellenmemesi. Reçete bir kez hesaplanıp bırakıldığında, alış fiyatı değiştikçe gerçek maliyetten uzaklaşır.
  • Oranın KDV dahil fiyatla hesaplanması. Maliyet KDV hariç tutulurken satış fiyatı KDV dahil alınırsa oran olduğundan düşük çıkar.
  • Yarı mamullerin ve küçük kalemlerin atlanması. Sos, yağ, baharat ve ambalaj tek başına küçük görünür, toplamda fark yaratır.
  • Reçete ile mutfaktaki uygulamanın farklı olması. Porsiyon gramajı kartta yazandan büyükse hesap doğru olsa da sonuç tutmaz. Bu fark sayımda ortaya çıkar.

Reçete maliyeti ne sıklıkla güncellenmeli?

Alış fiyatı her değiştiğinde reçete maliyeti de değişir. Elle tutulan tablolarda bu genellikle ayda bir yapılır. Fiyatların sık değiştiği dönemlerde aylık güncelleme geç kalır; maliyetin her faturayla yenilenmesi daha sağlıklıdır.

CENPRA ERP'de reçete maliyeti

CENPRA ERP'de malzemenin birim maliyeti, seçtiğiniz yönteme göre faturadan alınır ve fatura girildikçe reçete maliyetleri de güncellenir. Yarı mamul, fire ve verim hesaba katılır. Kasadan gelen her satış reçetesiyle eşleştirilir ve satılan tabak reçetesine göre stoktan düşülür.